Administracja
Lokalna
Badania
Edukacja
Doradztwo

PROGRAM TRANSFORMACJI ADMINISTRACJI LOKALNEJ
„NOWA ROLA ADMINISTRACJI PUBLICZNEJ”
ECBIT przygotował Program Transformacji Administracji lokalnej określany również jako ”Nowa rola administracji publicznej”, który polega na wdrożeniu najnowocześniejszych technik i metod zarządzania, oraz narzędzi ciągłego udoskonalania w administracji lokalnej.
Unikalną wartością naszego programu jest jego koncepcja, która stanowi połączenie najlepszych doświadczeń krajów wysoko rozwiniętych z najnowocześniejszą na świecie wiedzą z zakresu zarządzania, uwzględniającą posttotalitarny rodowód Polski i konsekwencje z tego wynikające.
Program ”Nowa rola administracji publicznej” został uznany i opublikowany przez OECD i Network of Institute & Schools of Public Administration in Central & Eastern Europe, jako droga rozwoju administracji publicznej w Europie Centralnej i Wschodniej – “Building Better Quality Administration for the Public in Central Eastern Europe”.
Rola administracji publicznej na szczeblu lokalnym jest coraz bardziej znacząca, gdyż ta administracja ma możliwość oddziaływania na pozostałe organizacje sektora publicznego, prywatnego i społeczeństwo.
Dlatego zdefiniowano nową rolę administracji publicznej, jako rolę inicjatora i lidera przemian – przy zachowaniu ograniczenia funkcji sektora administracji publicznej w działaniach sektora rynkowego.
Niniejszy projekt jest odpowiedzią na pytanie; jak stworzyć nową rolę administracji publicznej w krajach postkomunistycznych?
Program zakłada, że przemiany społeczno-gospodarcze w kierunku budowania kultury kapitalizmu i demokracji winny być prowadzone poprzez nowoczesną i aktywną administrację publiczną, pełniącą rolę lidera przemian. Dlatego rola administracji publicznej w krajach przechodzących transformację została zdefiniowana jako rola lidera i inicjatora przemian.
Aby administracja publiczna mogła pełnić rolę inicjatora/lidera przemian musi wdrożyć zasady Business Excellenvce i zbudować kulturę organizacyjną opartą na wartościach. Administracja publiczna staje się wówczas efektywnie i nowocześnie funkcjonującą organizacją, która jest zdolna do pełnienia nowej roli polegającej na:
- inicjowaniu i wspieraniu procesów przemian wśród instytucji sektora publicznego, znajdujących się w otoczeniu urzędu.
- inicjowaniu projektów na rzecz podnoszenia efektywności funkcjonowania instytucji sektora prywatnego oraz organizacji non-profit.
- budowaniu społeczeństwa obywatelskiego poprzez angażowanie obywateli w procesie decyzyjny (partycypacji społecznej), podnoszenie świadomości (odpowiedzialności) obywatelskiej, promowanie wartości w otoczeniu urzędu.
Administracja publiczna przyjmując nową rolę, staje się promotorem wartości, które stanowią podstawy cywilizacji.
Dlaczego administracja publiczna powinna pełnić rolę inicjatora przemian?
Administracja publiczna na szczeblu lokalnym:
- stanowi najmniejszą komórkę systemu funkcjonowania państwa. Ona właśnie jest najbliżej obywateli i jest w stanie najbardziej właściwie oceniać potrzeby swojej społeczności lokalnej, optymalizując podejmowane decyzje.
- jest organizacją, która skupia wokół siebie wszystkie organizacje trzech sektorów na zasadzie podległości, współpracy lub geograficznego usytuowania oraz funkcjonuje w centrum społeczności lokalnej.
- ma bezpośredni lub pośredni, ale stały kontakt ze swoim otoczeniem, dlatego jest w stanie oddziaływać na poziom funkcjonowania tego otoczenia. Jeśli podnosi się efektywność i jakość funkcjonowania otoczenia jednego urzędu, przy powieleniu tego samego mechanizmu oddziaływania, proces podnoszenia poziomu funkcjonowania może zachodzić na terenie kraju, z gwarancją efektywności. Dlatego też, administracja publiczna jest doskonałym narzędziem do wprowadzania zmian systemowych na skalę całego kraju,
- jest w stanie współpracować ze środkami masowego przekazu w celu promowania wartości, przez co może oddziaływać na zmianę poglądów, nastawienia i w efekcie zachowań czy postaw społecznych.
Jak administracja publiczna będzie pełnić rolę inicjatora przemian?
Działania nastawione na stworzenie nowej roli administracji publicznej będą przebiegały stopniowo. Proces ten zależy w głównej mierze do tempa przemian organizacyjnych, zachodzących w urzędzie. Dzieje się tak dlatego, że tylko urząd o wysokiej kulturze organizacyjnej, który przestrzega wartości i jest efektywnie zarządzany może oddziaływać na otoczenie jako inicjator przemian. Urząd staje się bowiem – w pewnym sensie – przykładem dla innych organizacji ze swojego otoczenia.
Zakładając, że proces podnoszenia poziomu organizacyjnego urzędu przebiega bez zakłóceń, tworzenie nowej roli administracji zachodzi poprzez etapy zawarte w strategii:
- usprawnienie procesów relacji urząd – klient. Szczególną uwagę zwraca się na podnoszenie jakość obsługi klienta.
- usprawnienie procesów relacji urząd – mieszkaniec/obywatel. Szczególną uwagę zwraca się na potrzeby, opinie mieszkańców danej społeczności lokalnej. Jest to proces budowania społeczeństwa obywatelskiego (podnoszenia świadomości, odpowiedzialności obywatelskiej) oraz podnoszenia poziomu partycypacji społecznej (podnoszenia zaangażowania obywateli w procesie decyzyjny).
- stworzenie relacji urząd – otoczenie zewnętrzne. Jest to relacja odnosząca się do nowej roli administracji publicznej – lidera przemian w kierunku budowania kultury demokracji i kultury kapitalizmu. Szczególną rolę przypisuje się planowym i strategicznym inicjatywom podejmowanym przez urząd na rzecz wspierania rozwoju lokalnego i przedsiębiorczości. Urząd jest w stanie wykorzystać swoje doświadczenia z wdrażania Business Excellence poprzez inspirowanie organizacji ze swojego otoczenia do wprowadzania podobnych zmian.
Projekt zostanie przeprowadzony w formie pilotażu na wybranym przykładowym urzędzie administracji lokalnej, wraz z jego lokalnym otoczeniem.
10 Zasad przyjętych w realizacji Programu
- Podmiotem prac w projekcie jest człowiek. Dlatego zakłada się zmianę systemu, w jakim ludzie pracują nie zaś zmianę ludzi.
- Zakłada się bardzo intensywną współpracę z pracownikami urzędu. Oni bowiem muszą być autorami zmian. Jakiekolwiek zmiany narzucone pracownikom lub też nieakceptowane przez pracowników, będą prowizoryczne i krótkotrwałe.
- Pracownik jest podstawowym źródłem informacji ponieważ właśnie pracownik wie najlepiej jak powinno funkcjonować jego stanowisko i jak podnosić efektywność na jego wycinku pracy.
- Wdrażanie zasad Business Excellence związane jest z pozyskaniem zrozumienia i akceptacji dla podejmowanych zmian ze strony wszystkich pracowników. Prace przygotowawcze w urzędzie trwają więc tak długo aż osiągnie się pełnego poparcia i zaangażowania w proces zmian.
- Szereg procesów naprawczych, zachodzących w urzędzie koncentruje się na wdrożeniu wartości, które wyznaczają postawy etyczne i moralne nie tylko w miejscu pracy. Wartości przyjęte przez pracowników będą powielane również w ich środowiskach rodzinnych, przyjaciół, znajomych. W ten sposób zostanie zapoczątkowany proces uzdrawiania społeczeństwa i przywracania mu poczucia własnej wartości, godności i poszanowania drugiego człowieka.
- Osiągnięcie widocznych rezultatów zmian zależy od właściwej postawy pracownika. Ta, z kolei, jest pochodną sposobu traktowania pracownika i atmosfery pracy w urzędzie. Dlatego też bardzo duży nacisk będzie położony na stworzenie właściwego systemu motywacyjnego oraz przepływu informacji. Temu również będzie służyło tworzenie kultury organizacyjnej, opartej na wartościach, która opisana i wsparta Kodeksem Etycznym będzie podstawą oceny pracownika.
- Kluczową rolę w procesie zmian będą odgrywali kierownicy, którzy swoim zachowaniem powinni uwiarygodniać wprowadzane zmiany. Od postawy kierownictwa będzie zależało tempo zmian postaw pracowników. Dlatego też zakłada się wypracowanie u kierowników szczególnych umiejętności komunikacyjnych, niezbędnych do realizacji Procesu Ciągłego Udoskonalania.
- Większość innowacji w nowocześnie funkcjonujących organizacjach pojawia się „oddolnie”. Dlatego też kierownictwo urzędu będzie poddane szczególnemu procesowi szkoleń, które będą miały na celu wypracowanie umiejętności lidera-przywódcy inspirującego a nie kierownika zarządcy.
- Filozofia dokonywania zmian, przyjęta projekcie oparta jest o proces ewolucyjny – nie rewolucyjny – wymagający osiągnięcia satysfakcjonujących rezultatów na kolejnych etapach działań.
- Proces Ciągłego Udoskonalania, jaki zostanie zapoczątkowany w wybranych urzędach będzie miał szansę kontynuacji wówczas, gdy urząd przyjmie cechy organizacji uczącej się. Dlatego też, nowo tworzona kultura organizacyjna będzie uwzględniała wymogi tego procesu.
Co się zmieni w wyniku wprowadzenia Programu?
- System funkcjonowania jednostek sektora publicznego stanie się przejrzysty, jawny i otwarty dla obywateli, gdyż wprowadzone zmiany organizacyjne oparte będą na założeniach wywodzących się z biznesu. Ponadto każda jednostka organizacyjna będzie zobowiązana do prowadzenia otwartej polityki informacyjnej.
- Zostanie uporządkowany system zarządzania jednostkami organizacyjnymi, gdyż w wyniku przeprowadzenia diagnozy określone zostaną mocne strony jednostek i obszary wymagające udoskonalenia.
- Zdecydowanie zmniejszy się poziom korupcji, gdyż uporządkowana i procesowa struktura organizacyjna, delegowanie uprawnień, opisy stanowisk pracy i opisy procesów wyeliminują dowolność podejmowania decyzji. Ponadto, diagnoza będzie integralną częścią Procesu Ciągłego Udoskonalania i będzie ukazywać obraz organizacji w powtarzającym się cyklu.
- Zmniejszy się poziom biurokracji poprzez wprowadzenie nowoczesnych metod przepływu informacji oraz optymalizację i standaryzację procesów.
- Wzrośnie wyraźnie zaufanie do instytucji państwa, gdyż jednostki sektora publicznego będą wyczulone na potrzeby obywateli, podniosą poziom usług i będą wspierały rozwój społeczności. Urzędy staną się aktywnym „graczem” tworzącym rzeczywistość społeczną i gospodarczą na skalę swoich środowisk.
- Instytucje sektora publicznego będą funkcjonowały w oparciu o wartości, przez co wypracowana zostanie właściwa kultura pracy, będąca podstawą prawidłowego rozwoju organizacji.
- Wzrośnie motywacja pracowników, którzy będą objęci nowoczesnym systemem motywacyjnym i nowoczesną polityką personalną.
- Wzrośnie jakość wykonywanych obowiązków, ze względu na wzrost motywacji i usprawnienie przepływu informacji wewnątrz organizacji.
- Podniosą się kwalifikacje pracowników, którzy zostaną objęci programem rozwoju personalnego i będą odpowiednio szkoleni.
- Wzrośnie innowacyjność i przedsiębiorczość pracowników, którzy – wzmocnieni merytorycznie będą w stanie efektywniej wykorzystywać swój potencjał.
- Wzrośnie poziom zintegrowania i lojalności pracowników. Stąd, pojawi się również dbałość o swoje miejsce pracy.
- Polepszy się wizerunek danej instytucji w społeczności lokalnej.
- Wzrośnie poziom efektywności funkcjonowania danej instytucji.
- Wprowadzanie unijnych standardów w zarządzaniu umożliwi Polsce rozwój w tym samym kierunku, w jakim reformuje się unijna gospodarka.
Kto skorzysta na wdrożeniu Programu?
Mieszkańcy/klienci
Nowocześnie funkcjonujący urząd będzie dostarczał wysokiej jakości usług, analizował i zaspokajał potrzeby mieszkańców i klientów, inicjował działania wspierające rozwój społeczności, przez co wzrośnie poziom partycypacji społecznej, świadomości obywatelskiej i kultury życia społecznego.
Instytucje sektora publicznego zależne od urzędu
Polepszy się jakość współpracy pomiędzy urzędem a instytucjami zależnymi. Ponadto urząd będzie w stanie edukować, inspirować, wspierać sektor publiczny ze swojego otoczenia w podnoszeniu poziomu funkcjonowania.
Media
Współpraca urzędu z mediami zostanie usprawniona, mając na uwadze maksymalizowanie otwarcia urzędu i tworzenie kanałów jawności. Ponadto urząd będzie w stanie służyć jako przykład organizacji, która wdrożyła zasady Business Excellence, służąc poradą lub pomocą w inicjatywach podnoszenia jakości funkcjonowania mediów.
Poddostawcy, podwykonawcy
W pierwszej kolejności nastąpi podniesienie jakości współpracy. Wdrożone mechanizmy zarządzania pozwolą na ujednolicenie systemu pracy, wywodzącego się z zasad biznesu. Ponadto urząd stanowić będzie dla swoich współpracowników przykład organizacji, która wdrożyła zasady Business Excellence.
Organizacje sektora prywatnego
Urząd będzie podnosił efektywność współpracy z sektorem prywatnym, starając się dokonywać zmian w celu usprawnienia obsługi podmiotów gospodarczych. Dodatkowo urząd będzie podejmował inicjatywy na rzecz podnoszenia poziomu jakości funkcjonowania sektora prywatnego, zachęcając do działań na rzecz wdrażania systemów jakości.
Organizacje non-profit
Nastąpi podniesienie efektywności współpracy urzędu oraz pojawią się działania nastawione na wspieranie organizacji trzeciego sektora zarówno poprzez ich rozwój organizacyjny jak również poprzez angażowanie tychże organizacji do wspólnych – nowatorskich przedsięwzięć.
Organizacje nadrzędne w stosunku do urzędu
Główne korzyści ujawnią się w usprawnieniu i podniesieniu jakości współpracy z instytucjami nadrzędnymi. Istnieje również możliwość, że mechanizmy podnoszenia jakości funkcjonowania urzędu w oparciu o TQM będą absorbowane przez instytucje nadrzędne i stosowane jako kierunek rozwoju administracji regionalnej i centralnej.
Instytucje i organizacje branżowe
Np. Stowarzyszenia Gmin – będą miały okazję obserwować rozwój urzędu i w przyszłości będą w stanie korzystać z doświadczeń z wdrażania TQM. Ponadto urząd będzie miał za zadanie promowanie swoich rozwiązań pośród innych organizacji sektorowych w celu inspirowania do podnoszenia efektywności funkcjonowania.
Rezultaty Programu
Rezultatem projektu jest metodologia tworzenia „Nowej roli administracji publicznej”. Ta metodologia – odnosząca się zarówno do sektora publicznego jak i prywatnego zebrana po zakończeniu pierwszego etapu Procesu Ciągłego Udoskonalania w wybranych urzędach – zostanie zaprezentowana w postaci publikacji, materiałów warsztatowych, case studies, oprogramowania.
W wyniku projektu stworzona zostanie metodologia zmian, którą będzie można aplikować do sektora publicznego krajów przechodzących proces transformacji. Urzędy będą w stanie dzielić się swoimi doświadczeniami z urzędami krajów post-totalitarnych. W tym celu zostanie uruchomiony proces benchmarkingu oraz proces Sharing Best Practices.
Metodologia zmian, przetestowana w niniejszym projekcie pozwoli na:
- przygotowanie ogólnopolskiego programu zmian sektora publicznego, zaczynając od administracji publicznej.
- przygotowanie wytycznych i wskazówek dla Parlamentu do stworzenia ustawy regulującej i definiującej standardy jakości w sektorze publicznym.
- ujednolicenie systemów funkcjonowania jednostek sektora publicznego i prywatnego, przez co stworzona zostanie płaszczyzna do współpracy i podnoszenia efektywności całych sektorów gospodarki
- stworzenie systemu benchmarkingu oraz dzielenia się najlepszymi doświadczeniami, przez co wykorzysta się wysiłek wielu organizacji, które w obecnej chwili zdobyty know-how pozostawiają dla siebie.
